Orman Ekosistemlerinde Bakteriyel Enfeksiyonların Erken Teşhisi ve Kontrolü için Bulanıklık Ölçümlerine Dayalı Görüntü İşleme ve Derin Öğrenme Tabanlı Bir Sistem

Proje Durumu: Devam Ediyor

Proje Yürütücüsü: Öğr. Gör. Sedat KURNAZ

Proje Kodu: KÜ-İHT/2024-07

Proje Başlama Tarihi: 20.12.2024

Proje Süresi: 18 Ay

ÖZET

Bu proje önerisi, orman ekosistemlerini tehdit eden bakteriyel enfeksiyonların erken teşhisine yönelik yenilikçi bir yaklaşım sunmaktadır. Yapay zekâ ve görüntü işleme tekniklerinin entegre edildiği bu sistem, bulanıklık ölçümlerini kullanarak bakteri konsantrasyonlarını hassas bir şekilde belirleyebilecek ve ağaç hastalıklarının henüz ilk belirtileri ortaya çıkmadan tespit edilmesine olanak tanıyacaktır. Bu sayede, erken müdahale imkânı sağlayarak orman varlıklarının korunması, biyoçeşitliliğin sürdürülmesi ve ormancılık sektöründe sürdürülebilir yönetim ve üretim pratiklerinin geliştirilmesine önemli katkılar sağlanması hedeflenmektedir. Proje kapsamında geliştirilecek olan prototip, hem laboratuvar ortamında kontrollü koşullar altında hem de doğal yaşam alanlarında gerçek saha koşullarında kapsamlı testlere tabi tutulacaktır. Bu testler, yöntemin etkinliğini ve uygulanabilirliğini değerlendirmek için hayati önem taşımaktadır. Elde edilen veriler ışığında, sistemin performansı optimize edilecek ve gerçek dünya koşullarında etkin bir şekilde kullanılabilecek hale getirilecektir. Projenin başarılı bir şekilde tamamlanması, ormancılık alanında yenilikçilik ve araştırma-geliştirme çalışmalarına öncülük etmekle kalmayacak, aynı zamanda bölgesel kalkınma ve ekolojik denge üzerinde de önemli bir etki yaratacaktır. Ormanların sağlığı ve verimliliği, bölge ekonomisi ve ekosistemin sürdürülebilirliği için kritik öneme sahiptir. Bu proje, bu iki önemli unsuru bir araya getirerek ormancılık sektörüne ve çevreye önemli katkılar sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler: Ormancılık, Görüntü İşleme, Yapay Zekâ, Bakteriyel Enfeksiyonlar, Erken Teşhis, Bulanıklık Ölçümü

ABSTRACT

This project proposal presents an innovative approach to the early detection of bacterial infections that threaten forest ecosystems. By integrating artificial intelligence and image processing techniques, this system will be able to accurately determine bacterial concentrations through turbidity measurements, enabling the detection of tree diseases before the onset of symptoms. This will allow for early intervention, contributing significantly to the preservation of forest resources, the maintenance of biodiversity, and the development of sustainable management and production practices in the forestry sector. The prototype developed within the scope of the project will undergo comprehensive testing both in controlled laboratory conditions and in real-world field conditions in natural habitats. These tests are vital for assessing the effectiveness and applicability of the method. Based on the data obtained, the system’s performance will be optimized, ensuring its effective use in real-world scenarios. The successful completion of this project will not only pioneer innovation and research and development efforts in the field of forestry but also have a significant impact on regional development and ecological balance. The health and productivity of forests are critical for the regional economy and the sustainability of the ecosystem. This project will bring these two important elements together, making significant contributions to the forestry sector and the environment.

Keywords: Artificial Intelligence, Image Processing, Forest Ecosystems, Bacterial Infections, Early Detection, Sustainable Forestry, Turbidity

BEKLENEN PROJE ÇIKTILARI  

(KISA-ORTA-UZUN VADE) 

Kısa vadede, laboratuvar koşullarında çalışır durumda bir prototipin ortaya konmasıdır. Kamera, zamana bağlı sıcaklığın izlenmesi, en az 50 rpm sağlayan orbital çalkalama (step motor+sürücü), güç dağıtımı ve denetimi Raspberry Pi tabanlı kontrol katmanında tek bir gövde üzerinde entegre edilerek temel işlevlerin (görüntü alma, karıştırma, sıcaklık hedefinde tutma, veri kaydı) birlikte ve kararlı çalışması sağlanacaktır. Bu aşamada 3B baskı parçalar ve montaj fikstürleri tamamlanacak, aydınlatma–kamera geometrisi standardize edilerek tekrarlanabilir görüntü üretimi güvenceye alınacaktır. Aynı dönemde arayüz tasarlanarak başlat/durdur, zamanlanmış çekim, parametre girişi ve oturum kaydı gibi temel denetimler devreye alınacaktır. SOP ve QC kontrol listeleri hazırlanarak çalışma akışı standardize edilecektir. Deneysel doğrulama için YEM broth ortamında ilk kültür büyütmeleri ve periyodik görüntü yakalama döngüleri başlatılacak, görüntülerden oluşan bir veri seti ve buna eşlik eden etiketler (tarih/saat, sıcaklık, rpm, pozlama vb.) oluşturulacaktır. McFarland 0.5–4.0 aralığındaki standartlarla ilk kalibrasyon eğrileri üretilecek, yöntem için doğruluk–tekrar edilebilirlik göstergelerini içeren ön rapor çıkarılacaktır.

Orta vadede, laboratuvar doğrulaması güçlendirilmiş ve veri üretim–analiz hattı olgunlaştırılmış bir prototiptir. Bu fazda bakterilerin kontrollü büyütülmesi ve periyodik görüntü yakalama–işleme akışı standartlaştırılarak etiketli zaman serisi veri seti genişletilecek; aynı anda görüntülerden tüp bölgesinin seçimi ve ortalama piksel değeri gibi nicel özellik çıkarımı gibi özellikler sağayacak görüntü işleme arayüze gömülecektir. McFarland 0.5–4.0 tüpleriyle kalibrasyon süreçleri çalışılacaktır. Farklı deneme koşullarında çekilen görüntülerle kalibrasyon eğrileri güncellenip hatalar raporlanacaktır. Derin öğrenme için veri kümesi ve mimari arayışı netleşecek. Konvolüsyonel sinir ağları (KSA) tabanlı model adayları katman/filtre boyutu ve aktivasyon seçenekleri açısından karşılaştırılarak en uygun mimari seçilecektir. Elde edilen sonuçların referans yöntemle kıyaslanması için ölçüm protokolleri, raporlama şeması ve başarı ölçütleri tablosunda tanımlı çıktılar raporlanacaktır.

Uzun vadede ise laboratuvar doğrulamasından geçmiş yapının sahaya ölçeklenebilir, standart operasyon prosedürleri ve kalite kontrol şemalarıyla desteklenmiş, kararlı ve tekrarlanabilir bir tanı platformuna dönüşmesidir. Bu prototip, McFarland referanslarına göre kalibre edilmiş ölçüm hattını ve derin öğrenme tabanlı tahmin modülünü sahada güvenilir biçimde çalıştıracak, farklı koşullarda elde edilen görüntülerle kalibrasyon eğrilerine göre doğruluk–güvenilirlik metriklerini koruyacaktır. Böylece, yalnızca orman patojenlerinin erken uyarısında değil, küçük değişikliklerle su kalitesi ve gıda mikrobiyolojisi gibi alanlara da genişleyebilecek modüler bir çözüm haline gelecektir. Sahaya hazırlık planı, ölçeklenebilir kurulum kılavuzları, bakım-kalibrasyon paketi ve yaygınlaştırma stratejisi ile sistem sürdürülebilir bir uygulama ekosistemine dönüştürülecektir.

BEKLENEN PROJE ÇIKTILARININ UYGULAMA PLANI  

(KISA-ORTA-UZUN VADE)

Kısa vadede, laboratuvar koşullarında prototipin işlevsel olarak devreye alınmasını ve bu aşamada üretilecek çıktının düzenli kullanıma hazır hale getirilmesini hedefler. Bunun için öncelikle donanımın montajı, güç dağıtımı ve güvenlik kontrolleri tamamlanır. Kamera ve aydınlatma geometrisi standardize edilerek tekrarlanabilir görüntü kalitesi sağlanır. Ardından arayüz üzerinden başlat/durdur, zamanlanmış çekim ve parametre girişi işlevleri gerçek zamanlı olarak test edilir. YEM broth ortamında ilk kültür büyütmeleri yapılır, periyodik çekimlerle etiketli bir ön veri seti (zaman damgası, sıcaklık, rpm, pozlama v.b.) oluşturulur. McFarland 0.5–4.0 aralığında ilk kalibrasyon eğrileri üretilir. Doğruluk, tekrar edilebilirlik ve ölçüm belirsizliği için ön rapor çıkarılır.

Orta vadede, laboratuvar doğrulamasını derinleştirip veri hattını olgunlaştırmayı ve prototipi geliştirmeyi kapsar. Bu kapsamda zaman serisi verileri olan çekim sıklığı, pozlama stratejisi ve sıcaklık izleme süreçleri optimize edilir. Görüntülerden tüp bölgesinin otomatik seçimi, bulanıklık/kontrast ölçütleri arayüze gömülü hale getirilir. Başarısız çekimler için aşırı parlaklık, hareket bulanıklığı, kadraj hatası gibi hatalar tanımlanır. Kalibrasyon, farklı tüp tipleri ve deney koşullarını içerecek biçimde genişletilir. Gerçek zamanlı grafiklerden elde edilecek eğriler R², MAE, Bland–Altman gibi ölçütlerle raporlanır. Derin öğrenme açısından, verinin eğitim/validasyon/test ayrımı yapılır. Prototip, kararlılık ve doğruluk hedeflerine yaklaşmış, saha denemelerine hazır bir olgunluğa erişir.

Uzun vadede ise doğrulanmış prototipin sahaya ölçeklenmesi üzerine kuruludur. Bu aşamada dayanıklı kasa, enerji optimizasyonu (uyku/PWM profilleri) testlerinden geçirilir. McFarland referanslarına dayalı kalibrasyon periyodik olarak güncellenir. Standart raporlama şemaları ve arşiv politikaları uygulanır. Ürünleştirme fizibilitesi (maliyet kırılımı, yerlileştirme, tedarik zinciri, yedek parça ve servis modeli) tamamlanır. CE/EMC ön gereksinimleri, güvenlik testleri ve kullanım kılavuzları hazırlanır. Eğitim modülleri ve sertifika programlarıyla kullanıcı kapasitesi kalıcı biçimde artırılır. Geri bildirim döngüsü üzerinden UI/UX ve optik–mekanik tasarım sürekli iyileştirilir. Uzun vadede, farklı patojen/tür profilleri için kalibrasyon kütüphaneleri genişletilir ve gerektiğinde uygulama, su kalitesi veya gıda mikrobiyolojisi gibi alanlara modüler uyarlamalarla taşınır. Böylece sistem, ölçeklenebilir, bakımı kolay ve kurumsal süreçlere entegre bir karar destek altyapısına dönüşür.

PROJENİN BÖLGESEL KALKINMAYA KATKISI  

(KISA-ORTA-UZUN VADE) 

Kısa vadede, 3B baskı parçaları, elektronik montaj ve mekanik üretim gibi süreçlerde bir atölye ve şirketin kurulması sağlanır. Üniversite ve meslek liseleriyle yürütülecek uygulamalı eğitim oturumları sayesinde öğrenciler, görüntü analitiği, veri kaydı ve deney tasarımı gibi alanlarda yetkinlik kazanır. Ek olarak, orman teşkilatı, belediyeler ve akademi arasında kurulacak koordinasyon mekanizması, sahadan laboratuvara hızlı örnek–sonuç döngüsü kurarak karar alma süreçlerini hızlandırır. İlk veri setleri ve sahaya uyarlanmış protokoller, bölgeye özgü patojen profillerinin çıkarılmasına zemin hazırlar. Bu sayede müdahale planları somut kanıtlara dayanır. Erken gösterge niteliğindeki bu çıktılar ile hem kaynak israfını hem de yanlış yer–zaman müdahalelerini azaltarak kısa sürede fayda üretir.

Orta vadede, pilot uygulamaların genişletilmesiyle birlikte cihazların bakımı, kalibrasyonu, eğitim ve kurulum hizmetleri için kurulacak şirket için düzenli iş hacmi doğurur. Müfredatlara entegre edilecek proje modülleri ve sertifika programları, nitelikli ara eleman ve uzman ihtiyacını karşılar. Veri toplama altyapısının geliştirilmesi ile bölgeye özgü risk haritaları üretilir. Odak alanlara yönlendirilen bakım–ilaçlama harcamaları verimlilik kazanımı sağlar. Sertifikasyon süreçlerine hazırlık yapılır.

Uzun vadede ise sistemin ölçeklenmesiyle bölge, orman sağlığı teknolojileri alanına katkı sağlar. Geliştirilen ürün–hizmet paketi, bakım sözleşmeleri, veri abonelikleri ve eğitim lisanslarıyla tekrarlayan gelir modeli yaratır. Ölçüm altyapısı, karbon stokları ve habitat kalitesi gibi göstergelerle entegre edilerek ekosistem hizmetlerinin izlenmesini mümkün kılar. Akademik çalışmalar il dış yatırımı ve AB/TÜBİTAK fonlarını bölgeye çeker ve ihracata yönelik ürünleşme stratejisiyle yeni pazarlara açılım sağlanır. Su kalitesi ve gıda mikrobiyolojisi gibi alanlara yapılacak modüler uyarlamalar, teknolojinin sektörler arası yayılımını güçlendirir.

Latest Portfolio

Need Any Help? Or Looking For an Agent

Çalışma Saatleri : Pazartesi-Cuma, 08.30-17.30
© 2025. All Rights Reserved.